Ανέφερα και σε άλλο σημείο ότι οι κάτοικοι των Σαπών τη δεκαετία του 1930, βίωναν μέσα σε μια περίοδο ανάπτυξης, καθώς είχαν έρθει να κατοικήσουν στο τόπο αυτό φέρνοντας από τις πατρίδες τους τις γνώσεις, τις εμπειρίες, την ελπίδα και την αγάπη να βοηθήσουν τον καινούριο τόπο. Αυτή η ανάπτυξη σταμάτησε κατά τρόπο δραματικό την περίοδο του πολέμου και της βαριάς κατοχής. Τότε σταμάτησαν τα πάντα και για δέκα χρόνια, πρώτα η βουλγαρική κατοχή και μετά ο εμφύλιος δυσκόλεψαν τη ζωή των κατοίκων.

  Παρ' όλα αυτά, μπορώ να ισχυριστώ με βεβαιότητα ότι ο τόπος μας είχε  τα μέσα εκείνα που τον έκαναν να πορεύεται με αυτάρκεια και σιγουριά. Ένα παράδειγμα για τα όσα γράφω, είναι και ένα επάγγελμα που σήμερα δεν υπάρχει στον τόπο μας. Ο μυλωνάς.  

   Ο μύλος του Εξηντάρη

  Τα χρόνια εκείνα τα δύσκολα, η γεωργία και η κτηνοτροφία ήταν η βάση της ανάπτυξης και για το λόγο αυτό οι μυλωνάδες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην απορρόφηση και επεξεργασία των προϊόντων των δύο  αυτών κλάδων. Υπήρχαν δυο μύλοι, πρίν ακόμη από την κατοχή. Ο ένας ήταν του Δημητρίου Μπακιρτζή, για τον οποίο έχω κάνει ειδική αναφορά σε άλλη σελίδα και ο άλλος ήταν ο μύλος του Θεολόγη Εξηντάρη. Υπήρχαν και τα εκκοκκιστήρια βάμβακος και οι λανάρες.

  Ο μύλος σήμερα (2012) έχει γκρεμιστεί από τους τωρινούς ιδιοκτήτες του αδελφούς Ευκαρπίδη. Πριν από λίγους μήνες υπήρχε, αλλά ήταν άδειο και εγκαταλειμμένο από χρόνια. Το κτίριο αυτό   δημιουργήθηκε γύρω στα 1959, όταν έγινε ανανέωση των μηχανημάτων.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΛΕΥΡΟΜΥΛΟ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΕΞΗΝΤΑΡΗ ΕΔΩ

  Όμως ένας ακόμη μύλος υπήρχε και στο Σιδηροδρομικό Σταθμό της Μέστης. Λειτούργησε και πριν από τη βουλγαρική κατοχή, αλλά και για αρκετά χρόνια μετά. Περισσότερα θα αναφέρω πολύ σύντομα. Μάλιστα από αυτό το μύλο βρήκα και μια φωτογραφία (Ιαν. 2014), στην οποία υπάρχει και ο πατέρας μου.


Στο μύλο της Μέστης, γύρω στα 1945 με 46.  Έκπληξη ένιωσα όταν έλαβα αυτή τη φωτογραφία από την ξαδέρφη μου την Ντίνα Μαλλέ, η οποία με τη σειρά της βρήκε από γυναίκα του Χαμηλού (Υπερήφανου). Αιτία ήταν η παρουσία του πατέρα μου, αν και τότε δεν είχα ακόμη γεννηθεί!  Είναι καβάλα σε ένα γάιδαρο, φορτωμένο με κάποια σακιά. Παρέα είναι άλλα τρία πρόσωπα από το Χαμηλό-Σαπών. Είναι ο Λευτέρης Τρυφωνίδης, ο  Κώστας Υπερήφανος και ο Αναστάσιος Κασσίδης. Πολλοί  κάτοικοι από τα γύρω χωριά της Μέστης, προτιμούσαν τον αλευρόμυλο αυτόν λόγω της κοντινής απόστασης. Ο πατέρας μου, ο Λευτέρης Κεραμιδάς, ζούσε τα χρόνια εκείνα στην περιοχή του Χαμηλού, κάνοντας τα πρώτα του βήματα στο επάγγελμα του μανάβη. Συνεργαζόταν με κάποιον κάτοικο από το Βέλκιο, ονόματι Τσακίρη, (πατέρας του Γιώργου Τσακίρη), που είχε "μπαξέ" με λαχανικά.


Μέστη 25 Ιανουαρίου 2014:  Με αφορμή τη φωτογραφία με τον πατέρα μου (πιο πάνω), επισκέφτηκα στη Μέστη το μύλο ή καλύτερα τα ερείπια του μύλου. Φωτογράφισα ό,τι απέμεινε από τις κτιριακές και μηχανολογικές εγκαταστάσεις. Ενδιαφέρον μου προκάλεσε η μυλόπετρα,  που υπήρχε έξω από το κτίριο, πράγμα που σημαίνει ότι λειτουργούσε και πριν από τον πολέμο με τον τρόπο αυτό. Παρατηρώντας τις φωτογραφίες έβγαλα το συμπέρασμα ότι προπολεμικά υπήρχε μόνο το ισόγειο σε δυο διαμερίσματα. Αυτά είναι χτισμένα με τα παλιά συμπαγή τούβλα, που τα έφτιαχναν επίσης στο κεραμιδαριό της Μέστης. Μεταπολεμικά, όταν άλλαξε ο τρόπος λειτουργίας, το δεξιό τμήμα υπερυψώθηκε με τσιμεντόλιθα και λαμαρινοσκεπή, σε ύψος όσο χρειαζόταν για να χωρέσει ο ξύλινος χώρος εισαγωγής του σταριού, όπου στο κάτω μέρος ένας άξονας από οδοντοτές ρόδες έπαιρνε κίνηση με μια πετρελαιομηχανή τρίβοντας το σιτάρι σε αλεύρι. Στη βάση υπήρχαν 4 έως 6 εξαγωγές, από όπου το αλεύρι έμπαινε σε τσουβάλια. Στο αριστερο τμήμα του κτιρίου υπάρχει προσθήκη ενός ακόμη ορόφου, χωρίς σκεπή. σήμερα. Αυτό έμοιαζε να ήταν η κατοικία των ιδιοκτητών, όταν έμεναν εκεί.  Αυτές οι προσθήκες πρέπει να έγιναν μετά το 1950. Οι πρώτες μου πληροφορίες λένε, πως το μύλο τον είχε κάποιος Αμαξόπουλος, που έμενε στην Κομοτηνή. Μεταπολεμικά τη λειτουργία του Μύλου συνέχισε ο Χρήστος Αμαξόπουλος, σύζυγος της Άννας Κολάκη. Μόλις έχω νεότερες πληροφορίες θα επανέλθω.

 


Σάπες: Κατά το 1927, ανάδοχος ανέλαβε, ο Θεολόγος Εξηντάρης και μάλιστα όχι με πετρέλαιο, αλλά με ηλεκτρικό ρεύμα! Την περίοδο εκείνη ο ηλεκτρικός φωτισμός αφορούσε τους δρόμους και τις κεντρικές πλατείες. Σιγά-σιγά άρχισαν και οι κατοικίες να ηλεκτροδοτούνται. Η κατάσταση αυτή διατηρήθηκε μέχρι το 1959. Στις 30/10/1958 υπογράφτηκε σύμβαση εξαγοράς των εγκαταστάσεων παραγωγής -μεταφοράς και διανομής του ρεύματος. Στις 1 Ιανουαρίου 1959 γινόταν η υπαγωγή του φωτισμού της κωμόπολης στη Δ.Ε.Η. προς μεγάλη ικανοποίηση των κατοίκων για την κάλυψη των φωτιστικών αναγκών δρόμων, πλατειών και κατοικιών. (Φωτογραφία από το βιβλίο του Χρ. Τσιτσώνη)


Σάπες γύρω στο 1950 και μετά. Στις εγκαταστάσεις του Θεολόγου Εξηντάρη μια παρέα φίλων και εργαζόμενων πάνω σε κάποια καδρόνια. Αυτά είναι προϊόντα που παρήγαγε το ξυλουργικό τμήμα. Από τα πρόσωπα αναγνωρίζω τους: Επάνω: Κυριάκος Σμυρνόπουλος, Γ.Γκαζίνος, (;), Γαβ.Ποτουρίδης, αν δε κάνω λάθος. Κάτω: Γ.Παπαδόπουλος, Γ.Νικολαΐδης, (;), Χ. Μωρρές, (;), Π.Πολυχρονιάδης. (για τα ονόματα θα επανέλθω) (αρχείο Γιώργου Γκαζίνου).


Το τμήμα του ξυλουργικού εργαστηρίου του Θεολόγη Εξηντάρη. Αυτό βρισκόταν στο ίδιο κτίσμα, αλλά σε διπλανό χώρο από τα μηχανήματα παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος. Αν παρατηρήσετε την ξυλουργική κορδέλα, θα διαπιστώσετε την ύπαρξη ενός ιμάντα. Αυτός ήταν που έδινε την περιστροφική κίνηση. Κινητήρια δύναμη ήταν το μηχάνημα που παρήγαγε το ηλεκτρικό ρεύμα.  Στη φωτογραφία βλέπουμε το Γιώργο Γκαζίνο, την ώρα της δουλειάς του. Θα παρατηρήσατε επίσης και μια τρύπα που υπάρχει πίσω του. Δεν ήταν τυχαία εκεί. Όταν τα σανίδια είχαν μεγάλο μήκος έσπρωχνε τη μια άκρη προς τα μέσα μέχρι  η άλλη άκρη να  αγγίξει στην πριονοκορδέλα.  Μπροστά βλέπουμε και ένα ξύλινο εργαλείο με ένα σίδερο στο επάνω μέρος. Πάνω σ' αυτό ακουμπούσε η πρώτη άκρη του σανιδιού που έκοβε η πριονοκορδέλα, έτσι ώστε να μην πέφτει κάτω από το βάρος και προκαλέσει κάποιο ατύχημα στον ξυλουργό. (Αρχείο φωτο: Αλέκος Χαρισιάδης).


Όταν είδα την ημερομηνία σ' αυτή τη φωτογραφία ένιωσα περίεργα. Την ημέρα εκείνη, καμμιά 100 μέτρα πιο πέρα γεννιόμουν εγώ! Όμορφες και περίεργες συμπτώσεις! Τα πρόσωπα αυτά είναι εργαζόμενοι στις εγκαταστάσεις του Εξηντάρη, που φαίνονται στο βάθος. Από αριστερά Χρ. Μωρρές, (;), Κυρ. Σμυρνόπουλος, (;), κάτω: Γ. Γκαζίνος, Γ. Νικολαΐδης.


Μύλος του Εξηντάρη, γύρω στα 1960Το 1959 έγιναν νέες εγκαταστάσεις κι έφερε καινούρια για την εποχή μηχανήματα. Μια "Ρούστον" από τη Μεγάλη Βρετανία και μια "Ντόιτς" από τη Γερμανία.  Η μεταφορά τους προκάλεσε το γενικό ενδιαφέρον της εποχής και όλοι πήγαιναν να δουν το θαυμαστό θέαμα! Με βαγόνια τρένου ήρθαν στο Σταθμό της Μέστης και από εκεί με ειδικά διασκευασμένα φορτηγά τα μετέφεραν στις Σάπες. Εδώ ένα από τα σύγχρονα για την εποχή μηχανήματα και στη φωτογραφία ο Γιώργος Γκαζίνος, ο οποίος και μου έδωσε τη φωτογραφία.


Μύλος του Εξηντάρη, γύρω στα 1960: Από τους τέσσερις εργαζόμενους που φωτογραφίζονται μπροστά στην είσοδο του μύλου αναγνωρίζω το Γιώργο Γκαζίνο (1ος), Αθαν Μαλλέ κα το Γιώργο Παπαδόπουλο (3ος). Για τα ονόματα θα επανέλθω. (αρχείο Γιώργου Γκαζίνου).


Μύλος του Εξηντάρη, γύρω στα 1960:  Αυτή την είσοδο και τον τοίχο τον θυμάμαι κι εγώ αλλά και με συρμάτινη περίφραξη. Το θυμάμαι γιατί από την άλλη πλευρά της αυλής παίζαμε ποδόσφαιρο και όσες φορές έπεφτε η μπάλα μέσα κάποιος από μας πηδούσε για να την πάρει. Βέβαια γινόταν ένας μικρός πανικός, αφού οι δεκάδες κότες που υπήρχαν μέσα έτρεχαν αλ(λ)αφιασμένες προς όλες τις κατευθύνσεις. Στη φωτογραφία διακρίνω το Γιώργο Γκαζίνο ψηλά στο μέσον, αλλά βλέπω μέσα στην αυλή να υπάρχουν και παλιότερα οι κότες. (αρχείο Γ. Γκαζίνου).


Σάπες 2005: Μύλος Θεολόγη Εξηντάρη. Ευτυχώς είχα προβλέψει να φωτογραφίσω το παλιό κτίσμα του μύλου. Σήμερα δεν υπάρχει. Έχει γκρεμιστεί από τους νέους ιδιοκτήτες αδελφούς Ευκαρπίδη. Η πόρτα κοντά στο αυτοκίνητο ήταν η είσοδος του μύλου και αριστερά η είσοδος του εκκοκκιστήριου. Το τμήμα που μόλις διακρίνεται αριστερά ήταν ο χώρος που παραγόταν το ηλεκτρικό ρεύμα για τις Σάπες.


Σάπες 2012: Μέσα από το συρματόπλεγμα υπήρχε το κτίσμα του μύλου από το 1950 και για 60 χρόνια. Εξακολουθεί να υπάρχει μόνο το τμήμα που υπήρχαν τα μηχανήματα για την παραγωγή του ηλεκτρικού ρεύματος.


Για τους παλιούς Σαπαίους. Θα θυμούνται ότι την εποχή του 1950 και για αρκετά χρόνια οι τρύπιες δεκάρες ήταν ένα από τα νομίσματα και μάλιστα είχε αξία. Κι εγώ χρησιμοποίησα αυτά τα νομίσματα. Υπήρχαν τα πεντάλεπτα (πεντάρες), δεκάλεπτα (δεκάρες), και εικοσάλεπτα (εικοσάρες). Δέκα δεκάρες είχαν αξία μιας δραχμής! Για την ιστορία μας, θυμίζω ότι την εποχή του 1950 και μετά κάθε γεωργός πλήρωνε ένα τέτοιο εικοσάλεπτο για κάθε κιλό αλευριού!


Το θέμα θα εμπλουτιστεί και με νέο υλικό...


Σελιδομετρητής επισκέψεων

Εναλλακτικές διευθύνσεις:

 http://oisapes.mysch.gr/
http://users.sch.gr/gker/
Αυτές είναι οι δύο διευθύνσεις που φιλοξενούν τη σελίδα στο σχολικό δίκτυο. Η πρώτη είναι η βασική και η δεύτερη η εναλλακτική.  
  Συνήθως τα νέα θέματα που αναρτώ τα κοινοποιώ μέσω των παρακάτω μέσων κοινωνικής δικτύωσης. 
 Επιλέξτε αυτό της προτίμησής σας. Το πλέον ενημερωμένο είναι το πρώτο. 
Στο Facebook
Στο Twitter
Στο Google+

Έντυπα για τον τόπο μας

Έντυπα που αναφέρονται στον τόπο μας ή από πρόσωπα του τόπου μας.

1. "Σάπαι"-1981-Χρ. Τσιτσώνη.

2."Ένας κόσμος που αλλάζει " -2005- Δημ. Σχολείο Σαπών.

3.'' Γεγονότα Νεότερης Ιστορίας για Θράκη & Σάπες''

4.'' Οικογενειακές και Ιστορικές Αναμνήσεις" του Κ. Βραδέλη.

5.'' Τρεις Αιώνες- 6 Γενεές" του Γ. Λιπορδέζη.

6.''Νέα Σάντα- 5 Γενιές'' (1863-2009)"- του Ευάγ. Σερμπέζη.

7. "Αγρότες Πρόσφυγες περιοχής Σαπών". Έρευνα Γ. Κεραμυδά.

8."Πατρίδες των Σαπαίων". Έρευνα Γ. Κεραμυδά. 

 Επίσης, αναζητείστε ποιητικές συλλογές και ιστορικά κείμενα στην πιο κάτω διεύθυνση   [ΕΔΩ]

Ποιήματα για τον τόπο μας

 Ο Ευάγγελος Γιαννελάκης κατάγεται από την Αετοκορυφή. Αποφοίτησε από το Γυμνάσιο Σαπών. Σήμερα είναι γεωπόνος και ζει στην Αθήνα. Είναι τιμή μου να τον συμπεριλαμβάνω στη σελίδα μου αφού δεν ξέχασε ποτέ τον τόπο του. Περισσότερα  [ΚΛΙΚ ΕΔΩ]
  O Θόδωρος Ζαμπογιάννης που είναι γιατρός στην Αττική, γεννήθηκε στις Σάπες. Πέρα από το λειτούργημά του ασχολείται με τη συγγραφή ποιημάτων και πεζών.  Περισσότερα: [ΚΛΙΚ ΕΔΩ]

  ΟΜΗΡΟΣ ΜΑΥΡΙΔΗΣ
 Ο Όμηρος Μαυρίδης γεννήθηκε το 1939 στα Κασσιτερά. Το 1947 μαζί με όλους τους κατοίκους του χωριού ήρθε στις Σάπες για μόνιμη εγκατάσταση για να αποφύγουν τους κινδύνους από τον Εμφύλιο Πόλεμο. Σήμερα ζει στην Αλεξ/πολη και είναι συγγραφέας πολλών βιβλίων. ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ...

Κάλεσμα για συνεργασία

Όσοι από εσάς, που διαβάζετε αυτές τις γραμμές και έχετε στη διάθεσή σας πληροφοριακό ή φωτογραφικό υλικό, μπορείτε να μου το στείλετε για να δημοσιευτεί με τα στοιχεία που εσείς επιθυμείτε...
Αυτό μπορεί να γίνει με τους εξής τρόπους:
Στο όνομα Γιώργος Κεραμυδάς.
Ταχυδρομικά: Δαβάκη 2 - 
Αλεξ/πολη. Τ.Κ. 68100
Τηλεφωνικά:
 2551020230 - 6976233934

Ηλεκτρονικά: 
geokeram@gmail.com

Πρόσωπα του τόπου μας

Για την πιο εύκολη αναζήτηση  προσώπων που έζησαν στον τόπο μας.

Καταγωγή από Ήπειρο

Ζαμπογιάννης Θεοδ. - Καραμουσαλίδης  Χρ. - Πασχαλιδής Κων. - Πίνιος - Ποάλας Κ. -Τσιάκος

Ανατ. Ρωμυλία

Βενετία Γουναροπούλου-Τζανίδης Στ. - Αγγελίδης Σταύρ.

Αδριανούπολη:

Λιπορδέζης Γ. - Πρασίδης Αθ.

Βίγα:

Βαλασιάδης Θ. - Βογδανίδης Ι. - Βραδέλης Κ. - Γιουφτσιάδης Κ. - Καφετζής Α. - Καραβασίλης Βασ. - Μπακιρτζής Δημ.

Κεσσάνη:

Μαλλίδης Δημ. - 

Κωνσταντινούπολη:

Αδαμίδης Μ. - Γιαννόπουλος Η. - Σκοπιανός Δημ. - 

Πέτρα:

Ευσταθόπουλος Νικ. - Ευσταθόπουλος Καλ. -Καραλέξης Σ - Μπεκιαρίδης Γ. - Πέτρογλου Ι.Τραμπίδης Πασχ. Χαρισιάδης Παν.

Πόντος:

Κουσίδης Νικ.Μαυρίδης Χαρ. - Ουρεϊλίδης Ι. - Ρεφειάδης Παναγ.

Σαρακατσάνοι:

Σκαμνός Χρ. - Ρούφος Αντ. - 

Μικρά Ασία:

Σταυρίδης Αλεξ.

Γηγενείς:

Κεραμυδάς Γ. - Κιασήφ Μεμέτ - Κιρκινέζης Ιωάν. - Μπερμπέρ Μεμ Ουστά Αλή Μουστ. - Παγώνης Κ. Χασάν Αλή Γκ. - Χαφούζ Αλή Μεχ


ΣΥΝΤΟΜΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΣΑΠΑΙΩΝ

ΔΗΜΑΡΧΟΙ ΣΑΠΩΝ

Καραθανάσης Δημήτριος - Τσιτσώνης Χρήστος

ΠΡΟΣΩΠΑ:

Τσιτσιπάπας Γεωρ - Γκαζίνος Γεωρ - Καραθανάσης Αθ.- Νικολαΐδης ΙωσήφΞανθόπουλος Λεων - Παρισίδης Γεώρ -